آیا نوزادان دچار افسردگی میشوند؟ علائم، علل و روشهای درمان, بسیاری از والدین با شگفتی به این سوال پاسخ منفی میدهند، اما متخصصان روانشناسی اطمینان دارند که نوزادان نیز میتوانند دچار افسردگی شوند. اگرچه نوزادان تجربیات زندگی پیچیدهای ندارند که باعث غمگین شدنشان گردد، اما عدم توانایی زبانی برای بیان احساسات، تشخیص این اختلال را دشوار میسازد.

در این مقاله به بررسی علائم، عوامل موثر و راهکارهای درمانی افسردگی در نوزادان میپردازیم.

منظر روانشناسان درباره افسردگی نوزاد دکتر کریستینا فیوروانتی، روانشناس کودک، معتقد است معمولاً فکر میشود دوران نوزادی و کودکی دورهای شاد و بیدغدغه است، اما این دوره نیز چالشها و سختیهای خاص خود را دارد. دکتر پاتریشیا فارل نیز میافزاید اطلاعات کمی درباره افسردگی نوزادان در دسترس است، زیرا آنها زبانی برای ابراز ترسها، خواستهها یا احساسات ندارند.

اجتماعی مهم مانند لبخند زدن در پاسخ به مراقب و لذت بردن از نگهداشته شدن، نشاندهنده رشد عاطفی سالم هستند.

نوزادان به مرور زمان با محیط خود آشنا شده و واکنش نشان میدهند؛ به عنوان مثال جدایی از والدین میتواند باعث آشفتهگری موقت شود. با این حال، اگر تحریکپذیری، گریه مداوم یا گوشهگیری به صورت طولانیمدت ادامه یابد، میتواند نشانهای از مشکل عمیقتر باشد. برخلاف تصور رایج، نوزاد افسرده لزوماً کودکی است که زیاد گریه میکند. اغلب این نوزادها بیصدا و آرام به نظر میرسند و فعالیت حرکتی کمی دارند.

لی افسردگی نوزادان در گذشته باور بر این بود که نوزادان نمیتوانند افسرده شوند، اما پژوهشهای جدید نشان میدهد این اختلال شایعتر از حد تصور است.

اگرچه علل قطعی هنوز مشخص نیست، متخصصان عوامل زیر را موثر میدانند عوامل ژنتیکی پیشینه خانوادگی اختلالهای روانی میتواند استعداد ابتلا را افزایش دهد. شیمی مغز نارسایی در انتقال عصبیهای مغزی مانند سروتونین و دوپامین. عوامل محیطی استرسهای محیطی، عدم امنیت و بیتنظمی در مراقبت. سلامت روان والدین افسردگی مادری یا پدری، تأثیر مستقیمی بر رشد اجتماعی-عاطفی نوزاد دارد.

پژوهشهای جدید نشان میدهند زایمان زودرس به تنهایی عامل خطر افسردگی نیست، اما اگر ارتباطات عصبی بین آمیگدال (مرکز ترس مغز) و سایر نواحی مغز در دو سال اول عمر قویتر از حد معمول برقرار شود، احتمال ابتلا به افسردگی در آینده افزایش مییابد.

معیارهای تشخیص افسردگی نوزاد بر اساس طبقهبندی تشخیصی اختلالات رشدی و سلامت روان دوران نوزادی (DC0-۵)، برای تشخیص افسردگی بالینی در نوزاد، باید پنج معیار زیر برقرار باشد تغییر محسوس در الگوهای عاطفی و رفتاری نوزاد. استمرار خلق خوی افسرده یا تحریکپذیر در بیشتر ساعات روز، به مدت حداقل دو هفته متوالی. مشاهدۀ علائم در بیش از یک فعالیت و در تعامل با بیش از یک شخص.

خلق اختلال در کارکرد روزمره یا مانع شدن از رشد طبیعی نوزاد. علائم نباید ناشی از بیماری جسمی یا عوارض دارو باشد. در صورت مشاهده این نشانهها، مراجعه به متخصص برای ارزیابی دقیق و برنامهریزی درمانی ضروری است. رویکردهای درمانی افسردگی در نوزادان اگر علائم تنها چند روزه باشد، احتمالاً ناشی از استرس موقت محیطی است و با رفع عامل استرس، رفع میشود. اما اگر بیش از دو هفته ادامه یابد، مشورت با رواندرمانگر کودک ضروری است.

در این سن، تجویز دارو رایج نیست و تمرکز درمان بر روی آموزش والدین برای درک بهتر نیازهای عاطفی کودک. بازگرداندن حس امنیت و آسایش به نوزاد از طریق تعاملات مثبت. استفاده از روشهای مکمل مانند موسیقیدرمانی و ماساژ نوزاد برای کاهش علائم. از آنجا که محیط خانواده ستون فقرات رشد نوزاد است، درمان همیشه شامل والدین و مراقبان میشود. حضور فعال والدین در جلسات درمانی و پیروی از استراتژیهای پیشنهادی، کلید موفقیت در بهبود نوزاد است.

راهکارهای مقابله و پیشگیری در خانه دکتر فارل بر اهمیت تماس فیزیکی، تعاملات کلامی، خواندن کتاب داستان مناسب سن و بازی با نوزاد تأکید دارد. بازی، زبان طبیعی کودکان و قدرتمندترین ابزار رایگان برای بهبود مشکلات اجتماعی-عاطفی در محیط خانه است. از طریق بازی، نوزاد احساسات خود را پردازش کرده و مهارتهای مقابله را یاد میگیرد.

اهمیت حیاتی سلامت روان والدین دکتر فیوروانتی هشدار میدهد افسردگی والدین، بستر اصلی بروز مشکلات رشد اجتماعی-عاطفی در کودک است. درمان افسردگی والدین، مستقیماً سلامت روان نوزاد را بهبود میبخشد. افسردگی بعد از زایمان در مادران بسیار رایج است. اگر والدین (به ویژه مادران) علائم افسردگی در خود مشاهده کنند، باید بدون تاخیر مراجعه به متخصص و آغاز درمان را اولویت قرار دهند.

بهبود سلامت روان والدین، قدم اول و موثرترین گام برای شفای نوزاد است. نتیجهگیری سلامت روان بخش جداییناپذیر از رفاه کلی کودک است و اهمیت آن برابر با سلامت جسمانی است. توجه داشته باشید که وجود اختلالات خلقی یا مزاجی لزوماً به معنای افسردگی بالینی نیست. با این حال، اگر نگرانی در مورد رفتار و حالت روحی نوزاد دارید، تأخیر نکنید و برای ارزیابی و راهنمایی به روانشناس یا روانپزشک کودک مراجعه کنید.

تشخیص و مداخله زودهنگام، پیشبینی را به شدت بهبود میبخشد. هشدار! این نوشته تنها جنبه آموزشی دارد و جایگزین مشاوره پزشکی یا تخصصی نیست. برای تشخیص و درمان، لازماً با پزشک یا متخصص مربوطه مشورت کنید.