قمار اقلیمی بشر: دانشمندان هشدار می‌دهند مسدودسازی نور خورشید تنها راه نجات زمین است
انسان تا پیش از پایان قرن حاضر، به احتمال زیاد تلاش‌های گسترده‌ای برای مسدودسازی بخشی از تابش خورشید آغاز خواهد کرد؛ اقدامی که بر اساس نظر شماری از برجسته‌ترین دانشمندان اقلیم، آخرین راهکار برای محافظت از زمین در برابر پیامدهای رو‌به‌وخامت تغییرات اقلیمی محسوب می‌شود.
این چشم‌انداز دلواپس‌کننده، نتیجه یک نظرسنجی اختصاصی از سوی نشریه نیوساینتیست است. بر پایه این نظرسنجی، دو‌سوم از دانشمندان برجسته‌ی اقلیم که در تهیه گزارش‌های «هیئت بین‌دولتی تحول اقلیم» (IPCC) نقش داشته‌اند، معتقدند بشر تا پیش از سال ۲۱۰۰ دست به مداخلات پرخطر برای دستکاری جو زمین خواهد زد. نگران‌کننده‌تر اینکه ۵۲ درصد از آنان تصور می‌کنند این اقدام به احتمال زیاد توسط بازیگری سرکش، همانند یک شرکت خصوصی، یک میلیاردر یا یک دولت منفرد، آغاز خواهد شد.
جیمز رنویک، استاد دانشگاه ویکتوریا در ولینگتون نیوزیلند، می‌گوید: «ایده‌ی مهندسی خورشیدی به‌شدت دلواپس‌کننده است، اما با توجه به ناتوانی جهان در کاهش انتشار گازهای گلخانه‌ای، این ایده هر روز دلنشین‌تر می‌شود.»
🔗 بیشتر بخوانید: اپل بتای عمومی iOS ۱۸ و دیگر سیستم‌های عامل جدیدش را انتشار کرد_سلوادور
مهندسی خورشیدی چیست و چگونه کار می‌کند؟
مهندسی خورشیدی که با نام «اصلاح تابش خورشیدی» (SRM) نیز شناخته می‌شود، از دهه ۱۹۶۰ مورد بحث قرار گرفته است. ایده‌ی اصلی این حوزه، افزایش «آلبدو» یا سپیدایی زمین است تا نور خورشید کمتری به سطح سیاره برسد. رایج‌ترین روش پیشنهادی، «تزریق آئروسل استراتوسفری» است که در آن ذرات بازتاب‌دهنده در لایه‌های فوقانی جو پراکنده می‌شوند تا همانند یک سایه‌بان غول‌پیکر عمل کنند.
در این نظرسنجی، نزدیک به ۸۰۰ پژوهشگر شرکت کردند که تقریباً ۶۸ درصد از آن‌ها معتقدند ناکامی جهانی در کاهش انتشار گازهای گلخانه‌ای، احتمال بهره‌گیری از راه‌حل‌های مهندسی خورشیدی را افزایش داده است.
شان فیتزجرالد از مرکز اصلاح اقلیم در دانشگاه کمبریج، بیان می‌کند: «به نظر می‌رسد مردم بیش از پیش متوجه شده‌اند که ما در مقابله واقعی با تغییرات اقلیمی کوتاهی کرده‌ایم. اکنون سوال این است که گزینه‌های در دسترس ما چیست؟ احتمالا هیچ‌کدام را ترجیح نمی‌دهیم، اما در نهایت بین گزینه‌های ناخوشایند گیر کرده‌ایم.»
🔗 بیشتر بخوانید: نحوه تهیه سالاد چومین چینی فوق العاده دلچسب و راحت_سلوادور
قمار بزرگ با پیامدهای ناشناخته
با وجود اینکه مهندسی خورشیدی از نظر تئوری می‌تواند دمای جهانی را کاهش دهد و برای کاهش انتشارها زمان بخرید، تقریباً همه شرکت‌کنندگان در نظرسنجی به خطرات عظیم آن اشاره کرده‌اند. یکی از بزرگ‌ترین نگرانی‌ها، «شوک توقف» است؛ یعنی اگر این پروژه‌ها به هر دلیلی متوقف شوند، دمای زمین با جهشی ناگهانی و فاجعه‌بار بالا خواهد رفت.
خطرات دیگر شامل اختلال در الگوهای بارش در مناطق کشاورزی حیاتی، آسیب به لایه ازن، تضعیف انگیزه‌ی کشورها برای کاهش انتشار گازهای گلخانه‌ای و قطعاً بزرگ‌ترین هراس دانشمندان، پیامدهای ناشناخته است. یکی از پاسخ‌دهندگان نوشت: «تاریخ نشان داده است که مداخله انسان برای ترمیم سامانه‌های صدمه‌دیده، طبق معمول پیروزی‌آمیز نبوده است.»
این نگرانی‌ها باعث شده ۸۱ درصد از دانشمندان بر لزوم تشکیل یک معاهده یا کنوانسیون بین‌المللی جدید برای نظارت بر هرگونه تصمیم‌گیری در این حوزه تأکید کنند. اندی پارکر از مؤسسه «دیگریز اینیشتیو»، می‌گوید: «این فناوری جهانی است. هیچ‌کس نمی‌تواند از دنیایی که با مهندسی اقلیم دگرگون شده کنار بکشد؛ همان‌گونه که هیچ‌کس نمی‌تواند از جهانی گرم‌شده که در آن مهندسی اقلیم رد شده، کنار بکشد.»
🔗 بیشتر بخوانید: نحوه تهیه سبزه ماش برای سفره هفت سین در تنگ و گلدان_سلوادور
با تشدید بحران اقلیم، مهندسی خورشیدی به‌شدت از حاشیه به یک مسئله‌ی جهانی تبدیل شده است. صدها میلیون دلار سرمایه‌گذاری خصوصی و دولتی به این حوزه سرازیر شده و تعداد پژوهش‌های علمی در مورد آن رو به افزایش است. با این حال، جامعه علمی در این زمینه به دو دسته تقسیم شده‌اند: ۴۹ درصد از دانشمندان از آزمایش‌های کوچک در فضای باز برای درک بهتر خطرات و مزایا حمایت می‌کنند، اما ۴۵ درصد آن را همچنان یک حوزه تابو می‌دانند.
اصلی‌ترین روش‌های مهندسی خورشیدی کدام‌اند؟
- تزریق آئروسل استراتوسفری: در این روش، ذرات ریز مایع (آئروسل) از هواپیماها در ارتفاعات بالای جو پراکنده می‌شوند تا نور خورشید را بازتابانند. بیش از ۶۰ درصد دانشمندان این روش را محتمل‌ترین گزینه می‌دانند.
- بازتابندگی ابرهای دریایی: در این روش، قطرات بسیار ریز آب دریا به ابرهای کم‌ارتفاع اقیانوسی پاشیده می‌شوند تا روشن‌تر شوند و نور بیشتری بازتابانند. ۱۶ درصد از شرکت‌کنندگان این روش را محتمل ارزیابی کرده‌اند.
- کاهش ضخامت ابرهای سیروس: این روش با نازک کردن ابرهای سیروس، امکان خروج حرارت بیشتری از جو را فراهم می‌کند. این گزینه از نظر دانشمندان احتمال اجرا کمتری دارد.
در نهایت، گزارش تصویری دلواپس‌کننده‌ای از آینده‌ی احتمالی ترسیم می‌کند: جهانی که در آن بشر به‌جای درمان ریشه‌ای بیماری، یعنی کاهش انتشار گازهای گلخانه‌ای، تصمیم می‌گیرد مستقیماً آسمان را دستکاری کند تا زمین را از تب بیش از حد نجات دهد؛ قماری بزرگ با پیامدهایی که هیچ‌کس به‌درستی از آن آگاه نیست.
