Friday, 9 Oct 2026

ناسا جایگزین استارشیپ را جستجو می‌کند؛ احتمال بازگشت به ماه‌نشینی سنتی برای مقابله با چین

ناسا به دنبال جایگزین استارشیپ برای مقابله با الصين در فضا

سرپرست موقت ناسا، شون داوفی، روز دوشنبه اعلام کرد که این آژانس فضایی در حال بررسی گزینه‌های جایگزین برای رساندن فضانوردان به سطح ماه است، زیرا پیشرفت برنامه استارشیپ شرکت اسپیس‌ایکس (SpaceX) مربوط به ایلان ماسک، از برنامه‌ریزی‌های اولیه عقب مانده است. داوفی که هم‌زمان وزارت حمل‌ونقل ایالات متحده را نیز بر عهده دارد، در مصاحبه‌هایی با شبکه‌های سی‌ان‌بی‌سی و فاکس‌نیوز بیان داشت که تصمیم به برگزاری مناقصه جدید برای ساخت یک «ماه‌نشین» توسط شرکت‌های دیگر گرفته شده است.

فشار زمان و رقابت با چین

داوفی با تأکید بر فوریت مأموریت ناسا برای «پیروزی بر چین» در دومین رقابت فضایی، تصریح کرد: «ما چشم به راه یک شرکت نمی‌مانیم. می‌خواهیم پروژه را جلو ببریم و در این رقابت از چینی‌ها پیشی بگیریم.» او افزود که دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، می‌خواهد فرود انسان بر ماه پیش از ۲۰ ژانویه ۲۰۲۹، یعنی پایان دومین دوره ریاست‌جمهوری‌اش، محقق شود. این هدف به معنای توسعه یک ماه‌نشین کاملاً جدید در کمتر از سه سال و نیم است، پروژه‌ای که احتمالاً میلیاردها دلار به بودجه ناسا اضافه خواهد کرد.

بلو اورجین و لاکهید مارتین در صف رقابت

مدیر موقت ناسا از شرکت بلو اورجین (Blue Origin)، متعلق به جف بزوس، به عنوان یکی از گزینه‌های بالقوه نام برد. این شرکت در حال حاضر بر اساس قراردادی ۳.۴ میلیارد دلاری روی ساخت ماه‌نشین برای مأموریت آرتمیس ۵ تمرکز دارد که برای دهه ۲۰۳۰ برنامه‌ریزی شده است. شرکت‌های دیگر مانند لاکهید مارتین (Lockheed Martin) نیز می‌توانند در این مناقصه جدید شرکت کنند. ماه‌نشین پیشنهادی لاکهید مارتین کوچک‌تر از مدل‌های اسپیس‌ایکس و بلو اورجین است و شبیه به ماه‌نشین‌های مأموریت‌های آپولو در دهه‌های ۱۹۶۰ و ۱۹۷۰، از دو مرحله با اندازه بزرگ‌تر پرتاب می‌شود. این طراحی با استفاده از قطعات موجود، دست‌یافتنی‌تر به نظر می‌رسد.

چالش‌های فنی استارشیپ و واکنش ایلان ماسک

اسپیس‌ایکس در سال ۲۰۲۱ قراردادی ۲.۹ میلیارد دلاری برای ساخت ماه‌نشین مأموریت آرتمیس ۳ به دست آورد که هدف فرود دو فضانورد ناسا بر قطب جنوب ماه است. اگرچه برنامه‌ریزی برای میانه سال ۲۰۲۷ بود، اما کارشناسان با توجه به تأخیرها، پایبندی به این زمان‌بندی را بعید می‌دانند. استارشیپ، موشکی با ارتفاع ۱۷ طبقه که اصلی برای مأموریت‌های مریخ طراحی شده، برای مأموریت قمری بسیار بزرگ و پیچیده است. سه پرتاب آزمایشی ناموفق در سال جاری باعث کندی پیشرفت شد و اگرچه دو پرتاب اخیر موفق بوده‌اند، پروازهای بعدی به دلیل کار روی نسخه بهبودیافته تا پیش از آغاز ۲۰۲۶ انجام نخواهد شد.

[elementor-template id="2775"]

علاوه بر این، استارشیپ به دلیل اندازه و وزن عظیم، نمی‌تواند مستقیماً به سمت ماه حرکت کند و باید در مدار زمین سوخت‌گیری مجدد انجام دهد؛ فرآیندی که تا به حال در این مقیاس تست نشده است. بر اساس قرارداد، اسپیس‌ایکس موظف است پیش از آرتمیس ۳، یک فرود موفق بدون سرنشین روی ماه انجام دهد.

ایلان ماسک در واکنش به اظهارات داوفی، در شبکه اجتماعی اکس (X) نوشت: «اسپیس‌ایکس در مقایسه با دیگر شرکت‌های فضایی با شدت برق حرکت می‌کند. در نهایت، استارشیپ کل مأموریت ماه را انجام خواهد داد.» او همچنین ادعا کرد که بلو اورجین هیچ محموله سودمندی به مدار زمین نرسانده است، هرچند که این شرکت در ژانویه گذشته در اولین پرتاب موشک نیو گلن (New Glenn)، یک فضاپیما آزمایشی را به مدار فرستاده است.

نگرانی کارشناسان و چالش‌های مالی

با وجود تحسین عمومی از توانایی‌های فنی اسپیس‌ایکس، کارشناسان صنعت فضایی نسبت به حل سریع چالش‌های فنی این موشک پیچیده تردید دارند. داگلاس کوک، یکی از مدیران سابق ناسا، هشدار داد: «آن‌ها باید کار روی یک ماه‌نشین تازه را آغاز کنند که شانس واقعی رسیدن به مقصد را داشته باشد. مسیر جاری ناسا قرار نیست چین را ناکام کند.»

با این حال، ساخت هر ماه‌نشین جدید در بازه زمانی کوتاه، چالشی عظیم است. هزینه چنین پروژه‌ای احتمالاً بیشتر از قراردادهای جاری با اسپیس‌ایکس یا بلو اورجین خواهد بود، زیرا این دو شرکت بخش زیادی از هزینه‌های توسعه را خود متقبل شده‌اند، در حالی که شرکت‌های سنتی‌تر مانند لاکهید مارتین چنین ریسک مالی بالایی را پذیرا نخواهند بود.