Thursday, 23 Apr 2026

بادهای سهمگین و باران آهن؛ سیاره‌ای فراخورشیدی که قوانین آب‌وهوا را به چالش می‌کشد_سلوادور

بادهای سهمگین و باران آهن؛ سیاره‌ای فراخورشیدی که قوانین آب‌وهوا را به چالش می‌کشد

[ad_1]
نوشته و ویرایش شده توسط مجله ی سلوادور

یک دنیای فراعادی

تعداد بسیاری از ویژگی‌های شگفت انگیز‌ی WASP 121 b از این حقیقت ناشی می‌بشود که این سیاره از نوع مشتری فراداغ است؛ سیاره‌ای غول‌پیکر و گازی با جرم ۱٫۲ برابر سیاره مشتری. وسپ ۱۲۱‌بی در واقع آن‌قدر به ستاره‌اش نزدیک است که یک سال آن فقط ۳۰ ساعت زمینی طول می‌کشد.

نزدیکی وسپ ۱۲۱‌بی به ستاره‌اش، این چنین به این معنی است که این سیاره در حالت قفل کشندی به‌سر می‌برد؛ بدین معنی یک طرف آن (سمت سوزان و داغ روز) مدام رو به ستاره‌ی خود است؛ در حالی که طرف دیگر (سمت شب) خنک‌تر است؛ چون همیشه رو به فضا قرار دارد. آهن و دیگر فلزات در سمت روز گرم و سوزان تبخیر خواهد شد و به سمت شب سیاره حرکت می‌کنند؛ جایی که متراکم شده و به طور باران‌های فلزی مایع می‌ریزند.

پژوهشگرها با کاوش در ژرفای جو وسپ ۱۲۱‌بی و تشکیل نقشه سه‌بعدی از جو آن، انواع مختلفی از بادها را در لایه‌های گوناگون این دنیا یافتند. آن‌ها این چنین جریان تندباد را در نیمی از سیاره مشاهده کردند. به نظر می‌رسد شدت‌گرفتن تندباد می‌تواند جو وسپ ۱۲۱‌بی را در میانه عبور از خط بین سمت شب و روز سیاره، مختل کند. سیدل می‌گوید:

آنچه یافتیم شگفت‌انگیز می بود: یک جریان تندباد مواد را به دور استوای سیاره می‌چرخاند، در حالی که جریانی جداگانه در سطوح پایین‌تر اتمسفر گاز را از سمت گرم به سمت سردتر جابه‌جا می‌کند. این نوع آب و هوا قبلا در هیچ سیاره‌ای دیده نشده می بود. حتی نیرومندترین طوفان‌های منظومه‌ی شمسی در روبه رو این تندباد، آرام به نظر می‌رسند.

نقشه‌برداری پیچیده از جو وسپ ۱۲۱‌بی به لطف ابزار اسپرسو در تلسکوپ وی‌ال‌تی (طیف‌نگار Echelle برای سیارات فراخورشیدی سنگی و مشاهدات طیف‌سنگی پایدار) مقدور شد. اسپرسو با ترکیب نور تلسکوپ‌های گوناگون، چهار برابر نور در دسترس برای یک ابزار را تجزیه تحلیل می‌کند و با این کار می‌تواند جزئیات زیاد ضعیف‌تر از جو سیاره را به دست آورد.

زیاد تر بخوانید:

پژوهشگرها اسپرسو را روی وسپ ۱۲۱‌بی برای یک گذر کامل از روبه رو ستاره‌اش آموزش دادند. این کار به آن‌ها امکان می‌دهد تا نشانه‌های چند ماده شیمیایی را در لایه‌های جوی گوناگون این مشتری فوق داغ شناسایی کنند. لئوناردو دو آ. دوس سانتوس، عضو گروه و پژوهشگر مؤسسه‌ی علمی تلسکوپ فضایی، در بیانیه‌ای او گفت: «وی‌ال‌تی ما را قادر ساخت تا سه لایه گوناگون جو سیاره فراخورشید را در یک لحظه کاوش کنیم.»

دسته بنی مطالب

مقالات کسب وکار

مقالات فناوری

مقالات آموزشی

مقالات سلامتی

[ad_2]