پرتاب ناهید ۲ و شکاف عمیق بین دستاورد فضایی و واقعیت اینترنت ایران, وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات سه روز پیش با وعده یک خبر داغ افکار عمومی را در حال انتظار قرار داد؛ انتظاری که با امید به گشایشی ملموس در دسترسی به اینترنت همراه بود. سرانجام در جمعه سوم مرداد، پرتاب موفقیتآمیز ماهواره مخابراتی ناهید ۲ به فضا رسماً اعلام شد.

این پروژه که ثمره همکاری شرکتهای دانشبنیان داخلی و شراکتهای بینالمللی با روسیه است، بیتردید دستاوردی علمی و مهندسی ارزشمند محسوب میشود و توانمندیهای رو به رشد ایران در صنعت فضا را به نمایش میگذارد. دستاوردهای علمی و استراتژیک ناهید ۲ از منظر فناوری فضایی، ناهید ۲ بستر مناسبی برای آزمایش و اعتبارسنجی نسلهای جدید انتقال داده و ارتباطات ماورای جو فراهم میکند.

قابلیتهای مهندسی به دست آمده در طراحی، ساخت و هدایت این ماهواره، پتانسیل کاربرد در حوزههایی نظیر اینترنت ماهوارهای بومی، پایش منابع طبیعی، سنجش از راه دور برای مدیریت شهری و کشاورزی، و پشتیبانی از مدیریت بحران ملی را دارد. شکاف بین قول رسمی و انتظار مردم با وجود اهمیت علمی این پرتاب، مسئله اصلی فاصله عمیق بین خبر داغ وعده شده و واقعیت زندگی روزمره شهروندان است.

بازخوردهای گسترده در شبکههای اجتماعی نشان میدهد اکثریت مردم انتظار داشتند این خبر منجر به رفع فیلترینگ پلتفرمهای حیاتی مانند یوتیوب، تلگرام و اینستاگرام شود؛ پلتفرمهایی که ستون فقرات ارتباطات اجتماعی، کسبوکارها و آموزش شدهاند. واقعیت دیجیتال دردناک شهروندان مردم ایران در حال حاضر با برتریهای جدی در زیست دیجیتال روبرو هستند قطعیهای مکرر، کندیهای طاقتفرسا و محدودیتهای بیجهت دسترسی به اینترنت.

این شرایط نه تنها زندگی روزمره میلیونها نفر را مختل کرده، بلکه بقای هزاران کسبوکار کوچک و متوسط آنلاین، فریلنسرها و تولیدکنندگان محتوا را به خطر انداخته و آسیبهای اقتصادی و روانی بیسابقهای به جامعه وارد کرده است. خبر داغ واقعی چیست؟ برای شهروندان و فعالان اقتصادی، خبر داغ واقعی پرتاب ماهواره به مدار ۵۰۰ کیلومتری نیست، بلکه بازگرداندن دسترسی آزاد، پایدار و سریع به اینترنت است.

این یعنی از بین بردن موانع ارتباطی، توقف نگاه امنیتی-محدودکننده به بستر دیجیتال، و ایجاد شرایطی که کسبوکارها و افراد بتوانند بدون نیاز به ابزارهای جانبی و دور زدن فیلتر، به طور طبیعی در اقتصاد دیجیتال شرکت کنند. دستاوردهای فضایی با تمام ارزش خود، نمیتوانند جایگزین رفع نیاز فوری و اساسی مردم به اینترنت آزاد و باکیفیت شوند.